Over lokale media bij gemeenteraadsverkiezingen: waar is de afgebroken wipkip?

Afbeelding van Flickr.com, CC-licentie, Walther Siksma

“Vroeger in de oude wijken, kende iedereen iedereen. Willem wist wat Piet deed en Piet wist wat Willem deed. Sinds de nieuwbouw er staat is het een hele andere mix geworden. (…) Het is niet meer de wijk van vroeger, het is anders.” (Video 1)

“We hebben gezien dat Mekkelholt leeft en dat er van alles gebeurt.” (Video 2)

“De gemeenteraad heeft in haar oneindige wijsheid besloten overal in de stad van dit soort oranje puisten neer te zetten.” (Video 3)

Dit zijn zomaar wat citaten uit video’s van 1Twente Enschede. Regionale media in Enschede hebben met het Project Ik teken voor 80! de verantwoordelijkheid voor de opkomstbevordering bij de gemeenteraadsverkiezingen op zich genomen en mikken op een opkomst van 80 (!) procent. Door de wijken van Enschede in te duiken en te luisteren naar de wensen en dromen van bewoners, willen 1Twente Enschede en de Twentsche Courant Tubantia kiezers motiveren te gaan stemmen. “Over lokale media bij gemeenteraadsverkiezingen: waar is de afgebroken wipkip?” verder lezen

Kiezers moeten voelen: ‘Politiek is ook van mij’

Als verkiezingen het feest van de democratie zijn en slechts een kleine meerderheid van de kiezers op komt dagen bij de gemeenteraadsverkiezingen, wil het niet zeggen dat de rest van Nederland feestjes verafschuwt. Het betekent vooral dat het feest van de lokale democratie voor een groot deel weinig te bieden heeft. Maar hoe trek je kiezers naar je feest – als de save the date al jaren geleden is verstuurd en de meeste gasten hooguit twee gemeenteraadsleden van naam kennen? Hoe kunnen gemeenten de burgerparticipatie bevorderen?

In 2014 besloten meerdere steden de verkiezingen aan te kleden om het stemmen ‘leuker’ te maken. In Leiden hingen posters van burgemeester Henri Lenferink in een circuspak ter aankondiging van het Leidse verkiezingsfestival. Inwoners konden op verschillende bijzondere locaties stemmen, zoals de Egyptische tempel in het Rijksmuseum voor Oudheden. Den Haag organiseerde een muziekfestival. Amsterdammers konden de stempas volgens een woordvoerder van de gemeente gebruiken ‘als een soort bonuspas’, bijvoorbeeld voor een extra koekje of korting om een museumkaartje. “Kiezers moeten voelen: ‘Politiek is ook van mij’” verder lezen

Geen extra investeringen in opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezingen

Foto: affiches bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 in Brede. De huidige fractievoorzitter Klaas Dijkhoff was destijds lijsttrekker van de VVD Breda. Copyright: Flickr.com, CC-licentie, Photo RNW.org.

Ondanks het dieptepunt bij raadsverkiezingen van 2014 met een landelijke opkomst van 54 procent, blijven extra investeringen bij de meeste gemeenten uit. Dat blijkt uit een rondvraag van Niet-stemmer.nl onder de 40 grootste gemeenten van Nederland. Driekwart van de gemeenten geeft aan evenveel of minder financiële middelen vrij te maken voor een opkomstbevorderende campagne als in 2014. Gemeenten wijzen daarbij op een onderzoek van de Tilburg University. Hieruit blijkt dat de overheid eigenlijk maar weinig kan doen om de opkomst te bevorderen.

Verschillen tussen Oss en Den Haag

De gemeente Oss is één van de uitzonderingen op de regel. Al in 2016 sprak de gemeenteraad over een zes-stappenplan met de ambitie om de hoogste opkomst van de provincie Noord-Brabant te halen. In 2014 ging slechts 41,3 procent van de Ossenaren naar de stembus. De gemeente Oss verdubbelt daarom het aantal stemlokalen en wil scholen/onderwijs inzetten voor een hogere opkomst.

In Den Haag investeert de raad juist minder dan in 2014. De gemeente richt zich bij de opkomstbevordering ook niet langer op bepaalde doelgroepen, zoals expats of first time voters. “Dat is een politieke afweging van de raad”, verklaart een woordvoerder. Een meerderheid van de Haagse partijen voelt weinig om de 40.000 expats met informatie in hun eigen taal te informeren over de gemeenteraadsverkiezingen. In 2014 gebeurde dat nog wel en besteedde de gemeente zo’n 370.000 euro aan een campagne om expats en jonge Hagenaars in de stad naar de stembus te bewegen. Ook vond er een verkiezingsfestival plaats. “Hoewel het een heel leuk event was met allerlei muziekoptredens, bleef het effect op de opkomst onduidelijk”, geeft de woordvoerder aan. In Den Haag lag de opkomst destijds op 48,5 procent, in 2010 was dit nog 52,9 procent. “Geen extra investeringen in opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezingen” verder lezen

Nederlandse gemeenten organiseerden al bijna 200 lokale referenda

De Tweede Kamer behandelt komende week de intrekkingswet voor het raadplegend referendum. In de nieuwste podcast Haagse Zaken van NRC komt voorbij dat Nederland op lokaal niveau al meer dan honderd jaar ervaring heeft met het referenduminstrument. Dat is opvallend lang. Tegenstanders wijzen meestal alleen op de ervaringen met de raadplegende referenda over het associatieverdrag met Oekraïne (2016) en het Europees grondwettelijk verdrag (2005) als argument om het referendum af te schaffen. “Nederlandse gemeenten organiseerden al bijna 200 lokale referenda” verder lezen