Wiv-referendum: het ‘vreemde effect’ van de kiezersopkomst

“If you are guided by opinion polls you are not practicing leadership – you are practicing followership,” zei de Britse premier Margaret Thatcher ooit over de invloed van opiniepeilingen op de politiek. Dat klinkt inspirerend, maar anno 2018 lijken media en politici niet meer te weten wat zij zonder opiniepeilingen moeten. Dankzij peilingen kunnen tv-zenders, kranten en tijdschriften vat krijgen op de veranderende opvattingen van kiezers en hier hun berichtgeving op aanpassen. Dankzij de accurate exitpolls op de uitslagenavond kon de NOS op 21 maart een avondvullend programma maken over de gemeenteraadsverkiezingen.

Toch, wie de peilingen voor het referendum over de nieuwe Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv-referendum) volgde, zal op de uitslagenavond verbaasd hebben opgekeken. Hoe kwam het dat peilers de overwinning van het nee-kamp niet hebben zien aankomen? En hebben voorstanders van de Wiv in de Tweede Kamer zich te weinig met het publieke debat bemoeid en hielden zij zich ‘strategisch stil’ omdat zij vertrouwden op de trend in de peilingen?

“Wiv-referendum: het ‘vreemde effect’ van de kiezersopkomst” verder lezen

Over lokale media bij gemeenteraadsverkiezingen: waar is de afgebroken wipkip?

Afbeelding van Flickr.com, CC-licentie, Walther Siksma

“Vroeger in de oude wijken, kende iedereen iedereen. Willem wist wat Piet deed en Piet wist wat Willem deed. Sinds de nieuwbouw er staat is het een hele andere mix geworden. (…) Het is niet meer de wijk van vroeger, het is anders.” (Video 1)

“We hebben gezien dat Mekkelholt leeft en dat er van alles gebeurt.” (Video 2)

“De gemeenteraad heeft in haar oneindige wijsheid besloten overal in de stad van dit soort oranje puisten neer te zetten.” (Video 3)

Dit zijn zomaar wat citaten uit video’s van 1Twente Enschede. Regionale media in Enschede hebben met het Project Ik teken voor 80! de verantwoordelijkheid voor de opkomstbevordering bij de gemeenteraadsverkiezingen op zich genomen en mikken op een opkomst van 80 (!) procent. Door de wijken van Enschede in te duiken en te luisteren naar de wensen en dromen van bewoners, willen 1Twente Enschede en de Twentsche Courant Tubantia kiezers motiveren te gaan stemmen. “Over lokale media bij gemeenteraadsverkiezingen: waar is de afgebroken wipkip?” verder lezen

Uitroeptekens maken de verkiezingen onnavolgbaar

De Russen zitten overal. Tenminste, dat zou je denken door de aandacht voor (vermeende) pogingen van Russische hackers om met nepnieuws en computerhacks verkiezingsuitslagen te sturen. Zelfs op deze blog registreerde zich de afgelopen weken een opvallende hoeveelheid gebruikers met een Russisch mailadres. Toch laat de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen zich ook zonder Russische internettrollen net zo hevig ontregelen als de NS-dienstregeling na een elektriciteitsstoring in Amsterdam. Journalisten en politici halen alles uit de kast om de campagne over de vorm van de campagne te laten gaan – in plaats van thema’s die er echt toedoen.

Enkele voorbeelden van de afgelopen twee maanden:

  • Premier Rutte schrijft in een advertentie dat Nederland ‘normaal’ moet doen.
  • Wilders twittert een nepfoto van D66-leider Pechtold.
  • VVD en PVV weigeren mee te doen aan het premiersdebat van RTL. Hierop besluit RTL aanvankelijk het debat te annuleren – om het uiteindelijk toch door te laten gaan.
  • DENK schrijft in een persbericht dat NRC Handelsblad weigert op te komen dagen bij een zitting van de Raad voor Journalistiek op 23 februari, terwijl deze zitting was verplaatst naar maart. Aanleiding voor de zitting was de berichtgeving van de avondkrant over een omstreden vastgoedtransactie van DENK-voorzitter Selçuk Öztürk uit zijn tijd als zakenman.
  • GeenPeil trekt zich terug uit Stemwijzer omdat ProDemos weigerde bij iedere stelling de optie ‘ik wil daar zelf over meebeslissen’ toe te voegen.
  • GroenLinks organiseert in de Heineken Music Hall het ‘grootste politieke evenement van 2017’. (De verkiezingen komen daarvoor blijkbaar niet in aanmerking.)
  • Diederik Samsom en Lodewijk Asscher maken onderling uit wie lijsttrekker van de PvdA wordt.

“Uitroeptekens maken de verkiezingen onnavolgbaar” verder lezen

Andrew Sullivan waarschuwt voor Trumps belofte

Een hoge verkiezingsopkomst betekent dat meer kiezers hun stem laten klinken in de politieke besluitvorming. Het leidt zo tot een verdere democratisering van het bestuur. Maar de belofte van meer democratie=meer zeggenschap in het politieke bestuur kan ook een gevaar zijn. ‘Een samenleving waar alle barrières voor gelijkheid, formeel en informeel zijn verwijderd, als iedereen gelijk is; als elites worden verafschuwd en iedereen ‘mag doen wat hij wil’, kom je bij wat een democratie in het eindstadium kan worden genoemd. Er wordt hier niet langer door het stof gegaan voor het gezag, laat staan voor politieke ervaring.’ Dit leidt tot de opkomst van een tiran. Hij belooft een einde te maken aan de verlammende onsamenhangendheid van de democratie. Daarmee zou de tiran de democratie zelf afschaffen.

Aan de hand van de bovenstaande argumentatielijn waarschuwt de invloedrijke politiek commentator Andrew Sullivan voor Donald Trump. Volgens Sullivan illustreert de opkomst van de Republikeinse presidentskandidaat hoezeer de democratie in de Verenigde Staten onder druk staat. Tegen het einde van het betoog noemt hij Trump ‘fascistisch’. Over dit stempel voor Trump waar in de Amerikaanse media al veel over wordt gediscussieerd (zie ook dit artikel op Vox).

Het essay van Sullivan verscheen twee weken geleden in De Groene Amsterdammer.

Afbeelding van Flickr.com, CC-licentie, Vielle Miettinen

Waarom mogen niet-stemmers wél klagen?

De grootste politieke partij in Nederland is de Partij van de Niet-stemmers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 bleven zo’n 3.2 miljoen kiezers thuis, terwijl de VVD als ‘winnaar’ kon rekenen op 2.5 miljoen stemmen. Maar omdat niet-stemmers er vrijwillig voor kiezen te zwijgen, klinkt hun stem niet door in de debatten in de Tweede Kamer.

Tim de Beer, politiek onderzoeker TNS NIPO, legde mij uit waarom zijn peilingbureau meestal geen aandacht besteed aan de verkiezingsopkomst: “De omvang van de groep niet-stemmers is buiten de verkiezingen om niet relevant en journalistiek ook niet interessant voor ons. Peilingen gaan over de grootte van politieke partijen.” Zijn woorden sluiten nauw aan bij de definitie van politiek door de politicoloog Harold Laswell: “Politics is about who gets what, when and how.” Burgers die tijdens verkiezingen weigeren hun politieke voorkeur uit te spreken, blijven daardoor buiten beeld. “Waarom mogen niet-stemmers wél klagen?” verder lezen