Nieuwsbrief #3: de winst van Denk in Amsterdam

In deze derde nieuwsbrief van niet-stemmer.nl vind je een analyse van de gemeenteraadsverkiezingen en een verklaring voor de onverwachte overwinning van het nee-kamp bij het Wiv-referendum. Daarnaast lees je meer over de winst van Denk bij de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen en het groeiend optimisme van Nederlanders over de politiek.

Wiv-referendum: het ‘vreemde effect’ van de kiezersopkomst

“If you are guided by opinion polls you are not practicing leadership – you are practicing followership,” zei de Britse premier Margaret Thatcher ooit over de invloed van opiniepeilingen op de politiek. Dat klinkt inspirerend, maar anno 2018 lijken media en politici niet meer te weten wat zij zonder opiniepeilingen moeten. Dankzij peilingen kunnen tv-zenders, kranten en tijdschriften vat krijgen op de veranderende opvattingen van kiezers en hier hun berichtgeving op aanpassen. Dankzij de accurate exitpolls op de uitslagenavond kon de NOS op 21 maart een avondvullend programma maken over de gemeenteraadsverkiezingen.

Toch, wie de peilingen voor het referendum over de nieuwe Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv-referendum) volgde, zal op de uitslagenavond verbaasd hebben opgekeken. Hoe kwam het dat peilers de overwinning van het nee-kamp niet hebben zien aankomen? En hebben voorstanders van de Wiv in de Tweede Kamer zich te weinig met het publieke debat bemoeid en hielden zij zich ‘strategisch stil’ omdat zij vertrouwden op de trend in de peilingen?

“Wiv-referendum: het ‘vreemde effect’ van de kiezersopkomst” verder lezen

Nationalisering gemeenteraadsverkiezingen is een doodlopende weg

Bij de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar mocht je na een wandeling naar het stembureau slechts één vakje op het stembiljet inkleuren. Afgelopen woensdag was datzelfde ommetje ineens twee keer zoveel waard: in 337 gemeenten mocht je stemmen voor de gemeenteraad en over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. In Amsterdam konden bewoners bovendien stemmen op stadsdeelcommissies. Een driedubbele stembureauwandelwaarde dus.

‘Gemeenteraadsverkiezingen geven opkomst referendum flinke duw in de rug’, constateerde de NOS donderdagochtend optimistisch. Zowel de opkomst van de raadsverkiezingen als het referendum overtroffen de verwachtingen van opiniepeilers, al waren er wel duidelijke verschillen. In gemeenten met een dubbele stembureauwaarde lag de opkomst voor het referendum op 53 procent, in de overige 45 gemeenten bleef deze steken op 30,53 procent.

“Nationalisering gemeenteraadsverkiezingen is een doodlopende weg” verder lezen

In de media: overdreven optimisme over opkomst gemeenteraadsverkiezingen

Voor het eerst sinds 1994 steeg de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen. Moeten we dit beschouwen als de herrijzenis van de lokale democratie? In de weekendbijlage van het Leidsch Dagblad  leg ik uit waarom de opkomst juist tegenviel en optimisme onterecht is: het belang van lokale politiek neemt alleen maar toe en in veel gemeenten gold een dubbele stembureauwandelwaarde. “In de media: overdreven optimisme over opkomst gemeenteraadsverkiezingen” verder lezen

Podcast over opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen

Zoals eerder genoemd in de nieuwsbrief was ik 28 februari te gast in de podcast Kritische Geluiden, gehost door Richie Bartels. Hij werkt bij de gemeente Alphen aan den Rijn en raakte dankzij mijn rondvraag bij de griffie van de 40 grootste gemeenten in Nederland geïnteresseerd in Niet-stemmer.nl. We spraken onder andere over loting, referenda en het marketing-denken bij politieke partijen. De volledige aflevering kun je hieronder luisteren. De appendix met verwijzingen naar leesmateriaal, Arjen Lubach-grappen en andere achtergrondinformatie vind je op de website van Kritische Geluiden.

Aflevering 3 – Ralf de Jong over de gemeenteraadsverkiezingen en onze democratie

In de podcast noem ik dat de gemeente Alphen aan den Rijn  een vlogwedstrijd organiseerde om de opkomst te bevorderen. Jongeren werden gestimuleerd filmpjes te maken waarin ze leeftijdsgenoten motiveren om te gaan stemmen. Nu blijkt dat vijf weken na de lancering niemand een vlog heeft ingestuurd! Het is een mooi voorbeeld van een gemeente die in het denken over middelen blijft hangen, maar de oorzaak van het probleem – lage politieke interesse van jongeren – niets verandert.